O pasożytach jelitowych i rzymskich nocnikach

Opublikowano dnia: 22 kwietnia, 2026Kategorie: Aktualności, Wyróżnione, Badania, Ciekawostki, Historia

Lekarze zmienią poglądy na temat historii chorób pasożytniczych. Są wyniki unikatowych badań w skali europejskiej, z pogranicza historii, archeologii i paleoparazytologii. Odzwierzęcy Cryptosporidium parvum był w Europie wcześniej niż do tej pory sądzono.

W rzymskich nocnikach z Novae oraz Marcianopolis (teren dzisiejszej Bułgarii) z pierwszych wieków n.e. polscy badacze odkryli jaja tasiemca (Taenia sp.), ślady pasożyta wywołującego czerwonkę oraz pierwotniaka Cryptosporidium parvum. Wyniki zmieniają wyobrażenia o historii rozprzestrzeniania się chorób pasożytniczych.

Badania przeprowadził interdyscyplinarny zespół w skład którego weszli naukowcy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Warszawskiego oraz Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Wyniki rzucają nowe światło na warunki sanitarne i zdrowie mieszkańców rzymskiej prowincji Mezja Dolna. Najprawdopodobniej infekcje były przenoszone przez skażoną wodę pitną lub przez bliski kontakt ze zwierzętami. W przypadku Novae badacze wskazują na wodę doprowadzaną z Castella Aquae, zbiornika zlokalizowanego nad Dunajem.

Zastosowane w badaniu podejście łączyło archeologię, historię, paleoparazytologię, a także nowoczesne metody laboratoryjne. Oprócz klasycznych analiz mikroskopowych i badań starożytnego DNA (aDNA), po raz pierwszy w takim kontekście wykorzystano testy immunoenzymatyczne (ELISA).

Analizy laboratoryjne wykonano w Warszawskim Uniwersytecie Medycznym oraz na Uniwersytecie Warszawskim, natomiast same zabytki pochodzą z trwających już 67 lat polsko-bułgarskich badań archeologicznych prowadzonych w nova (na zdjęciu).

Więcej o badaniach, których wyniki opublikowano na łamach „Heritage Science” w serwisie Nauka w Polsce naukawpolsce.pl.

(oprac. jkg)

Fot. Fb/Życie uniwersyteckie