Zapuszczone wąsy to charakterystyczny symbol listopada, ale Movember to coś więcej niż akcja z przymrużeniem oka. To międzynarodowa kampania społeczna, która zwraca uwagę na profilaktykę nowotworów męskich, przede wszystkim raka prostaty i jąder, a także na zdrowie psychiczne mężczyzn. Jej przesłanie jest proste: nie odkładaj badań i rozmowy o zdrowiu na później.

Nazwa Movember powstała z połączenia angielskich słów moustache (wąsy) i November (listopad). W tym miesiącu mężczyźni zapuszczają wąsy, by zwrócić uwagę na problemy zdrowotne, o których wciąż nie zawsze chętnie rozmawiają. Kampania ma przełamywać stereotypy, zachęcać do profilaktyki i przypominać, że troska o zdrowie nie jest oznaką słabości. Szczególne miejsce w listopadowej edukacji zajmują dwa nowotwory: rak gruczołu krokowego i rak jądra. Różnią się one m.in. wiekiem, w którym najczęściej są rozpoznawane, oraz sposobem wykrywania.

Rak gruczołu krokowego jest najczęściej rozpoznawanym nowotworem złośliwym u mężczyzn w Polsce. Ryzyko zachorowania zwiększa się wraz z wiekiem. Znaczenie ma również obciążenie rodzinne i uwarunkowania genetyczne.

Choroba przez długi czas może nie dawać charakterystycznych objawów. Później mogą pojawić się m.in. częstsze oddawanie moczu, także w nocy, osłabienie strumienia moczu, trudności z rozpoczęciem mikcji czy uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza. Niepokój powinny wzbudzić również krew w moczu lub nasieniu oraz utrzymujące się dolegliwości bólowe.

Jednym z badań wykorzystywanych w ocenie ryzyka raka prostaty jest oznaczenie stężenia PSA we krwi. Wynik nie przesądza jednak o rozpoznaniu – podwyższone PSA może mieć także inne przyczyny. Decyzję o wykonaniu badania i dalszej diagnostyce warto omówić z lekarzem, uwzględniając wiek oraz indywidualne czynniki ryzyka.

W przeciwieństwie do raka prostaty, rak jądra dotyczy przede wszystkim młodszych mężczyzn. Najczęściej rozpoznawany jest między 20. a 44. rokiem życia, a średni wiek zachorowania wynosi około 35 lat.

Najczęstszym sygnałem ostrzegawczym jest niebolesny guzek lub zgrubienie w jądrze. Niepokoić powinny również zmiana wielkości lub konsystencji jądra, uczucie ciężkości w mosznie czy ból i dyskomfort w jej obrębie. Każdą nową zmianę należy skonsultować z lekarzem. W diagnostyce istotną rolę odgrywa badanie USG.

Warto także znać wygląd i konsystencję własnych jąder, aby łatwiej zauważyć niepokojące zmiany. Samobadanie pomaga poznać własne ciało, ale nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani diagnostyki.

Movember przypomina, że profilaktyka nie powinna ograniczać się do jednego miesiąca. Ważne są znajomość czynników ryzyka, reagowanie na niepokojące objawy i rozmowa z lekarzem o badaniach odpowiednich do wieku oraz indywidualnej sytuacji zdrowotnej. Równie istotne jest zwracanie uwagi na zdrowie psychiczne i przełamywanie barier utrudniających szukanie pomocy.

Nie każdy mężczyzna potrzebuje tych samych badań, ale każdy powinien mieć świadomość, że warto dbać o zdrowie i nie odkładać konsultacji, gdy coś zaczyna niepokoić. Wąsy są symbolem Movember. Najważniejsze pozostaje jednak to, co za nimi stoi – świadomość, profilaktyka i troska o siebie.

Źródła: Główny Inspektorat Sanitarny, „Movember. Zadbaj o zdrowie. Co warto wiedzieć o raku prostaty i jąder?”; Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 1 w Lublinie, „Movember, czyli wąsopad w USK1: Panowie! Badajcie się!”.

Fot. Pexels