Lekarze i współczesna medycyna mogą przegrać wyścig z antybiotykoopornością. Jednemu z największych zagrożeń zdrowia publicznego – lekoopornym bakteriom – przyglądały się specjalistki geoinżynierii i mikrobiologii środowiskowej. Szczególnym źródłem zagrożenia są ścieki szpitalne.

Badaczki z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego od blisko 20 lat zajmują się mikrobiologią środowiskową i analizą rozprzestrzeniania się lekooporności. Badają ścieki, wody, gleby i rośliny oraz analizują drogi przenoszenia mikrozanieczyszczeń do łańcucha pokarmowego.

– Antybiotykooporność, czyli zdolność bakterii do przetrwania w obecności leków, które wcześniej je zwalczały – jest dziś jednym z najpoważniejszych wyzwań w kontekście zdrowia publicznego na świecie – uważa prof. Ewa Korzeniewska z Katedry Inżynierii Ochrony Wód i Mikrobiologii Środowiskowej UW-M. Jak podkreśliła, bakterie stają się oporne szybciej, niż powstają nowe antybiotyki, co zmusza lekarzy do sięgania po tzw. leki ostatniej szansy.

Problem dotyczy także Polski, która należy do krajów o wysokim zużyciu antybiotyków.

Jak wyjaśniła prof. Monika Karnisz z tej samej uczelni, oporność bakterii jest zjawiskiem naturalnym, ukształtowanym w toku ewolucji. – Dziś jednak proces ten bardzo przyspieszył przez powszechne stosowanie antybiotyków u ludzi i zwierząt. Bakterie lekooporne mogą też przekazywać oporność innym drobnoustrojom, co sprzyja szybkiemu rozprzestrzenianiu się tego zjawiska – dodała.

Naukowczynie analizowały obecność antybiotyków, bakterii i genów oporności w ściekach, wodach powierzchniowych i gruntowych, glebie oraz roślinach. – Wykazałyśmy ich obecność także w korzeniach i liściach pietruszki, co oznacza, że mogą trafiać do łańcucha pokarmowego człowieka – zaznaczyła prof. Korzeniewska.

Szczególnym źródłem zagrożenia są ścieki szpitalne.

– Skupiamy się m.in. na bakteriach opornych na karbapenemy, czyli antybiotyki „ostatniej szansy” oraz na patogenach, wskazanych przez WHO jako priorytetowe – wyjaśniła prof. Korzeniewska.

W niektórych próbkach liczba bakterii była tak wysoka, że konieczne było ich dodatkowe rozcieńczanie.

Ekspertki zwracają uwagę, że rosnąca oporność dotyczy także najnowocześniejszych leków.

Więcej o badaniach realizowanych także w ramach projektu „Antybiotyki rezerwowe oraz krytyczne patogeny priorytetowe w ściekach szpitalnych jako wskaźnik zagrożenia sanitarno-epidemiologicznego” w serwisie Nauka w Polsce – naukawpolsce.pl.

(oprac. jkg)

Fot. Pixabay/jarmoluk