Dezinformacja zdrowotna coraz silniej wpływa na decyzje pacjentów dotyczące profilaktyki i leczenia. Najnowszy raport Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu pokazuje, że aż 54 proc. analizowanych narracji dezinformacyjnych dotyczy szczepień. Eksperci podkreślają, że fałszywe informacje nie są już domeną niszowych teorii spiskowych – coraz częściej przybierają formę pozornie wiarygodnych porad zdrowotnych, wykorzystujących język nauki i autorytet specjalistów.

Wnioski z raportu przedstawiono podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Przeciwdziałania Wirusowi HPV i Chorobom z nim Powiązanym. Analiza objęła okres od stycznia 2025 r. do połowy maja 2026 r. W tym czasie zidentyfikowano około 32 tys. publikacji w mediach tradycyjnych oraz blisko 350 tys. wpisów w mediach społecznościowych dotyczących dezinformacji medycznej. Łączny zasięg tych treści przekroczył 6 miliardów odsłon.

Największą grupę fałszywych przekazów stanowiły narracje dotyczące szczepień, zwłaszcza przeciw HPV i COVID-19. Autorzy raportu wskazują, że opierają się one przede wszystkim na podważaniu bezpieczeństwa szczepień oraz wzbudzaniu obaw o zdrowie dzieci. Drugą pod względem częstości kategorię stanowiły teorie związane z żywieniem i stylem życia, promujące m.in. „naturalne” metody leczenia, detoksykację czy suplementację jako alternatywę dla medycyny opartej na dowodach naukowych.

Eksperci zwracają uwagę, że współczesna dezinformacja medyczna zmienia swój charakter. Coraz rzadziej opiera się na spektakularnych teoriach spiskowych, a coraz częściej wykorzystuje pozory naukowej wiarygodności. Fałszywe treści są uwiarygadniane poprzez odwoływanie się do zdyskredytowanych publikacji naukowych, tzw. „zombie papers”, niezweryfikowanych preprintów czy wykorzystywanie wizerunku osób przedstawianych jako eksperci. Dzięki temu dezinformacja staje się trudniejsza do rozpoznania zarówno dla pacjentów, jak i części odbiorców poszukujących rzetelnych informacji o zdrowiu.

Autorzy raportu podkreślają, że skuteczna walka z dezinformacją wymaga nie tylko monitorowania fałszywych treści, ale również systematycznej edukacji zdrowotnej społeczeństwa oraz szybkiego reagowania na pojawiające się nieprawdziwe przekazy. Zapowiedziano uruchomienie ogólnodostępnego portalu fact-checkingowego, który ma ułatwiać weryfikację informacji medycznych i wspierać budowanie zaufania do wiedzy opartej na dowodach naukowych.

Więcej na ten temat można przeczytać w serwisie PAP Nauka w Polsce – naukawpolsce.pl.

Fot. Adobe Stock